Hạt mắc khén là hạt gì? Giá bao nhiêu, mua ở đâu uy tín

Mắc khén cùng với hạt dổi rừng là hai loại gia vị hàng đầu trong danh sách các gia vị quan trọng của vùng miền núi Tây Bắc, được ưa chuộng bởi cộng đồng dân tộc địa phương. Nhiều người gọi mắc khén là “hạt tiêu rừng Tây Bắc”, tạo ra sự liên tưởng đến cây tiêu dại mọc trong rừng, tuy nhiên, điều này không chính xác. Gia vị này đóng vai trò quan trọng trong nhiều món đặc sản của vùng Tây Bắc, bao gồm: thịt trâu gác bếp, thịt lợn gác bếp, cá nướng phong cách Tây Bắc, chẳm chéo và nhiều món khác.

Vậy loại hạt này tại sao lại được ưa chuộng như vậy, hãy cùng chuyên trang benhphoitacnghen.vn tìm hiểu ngay sau đây.

Hạt mắc khén là gì

Hạt mắc khén (có tên khoa học Zanthoxylum nitidum DC ) là sản phẩm từ cây mắc khén, có màu sắc đen sẫm đặc trưng. Hạt mắc khén mang hương vị cay nhẹ và hương thơm đặc trưng, thường được sử dụng làm gia vị để ướp thực phẩm hoặc làm thuốc trị bệnh.

Dân tộc Thái gọi mắc khén là mác khén, người Hmông gọi là chứ xá và người dân tộc Tày gọi là chiêu khạt.

Cây mắc khén là loại cây thân gỗ cao khoảng 8 – 10m, thân thẳng, hoa nở thành từng chùm. Tháng 11 thường là thời điểm thu hoạch quả, khi quả sống có màu xanh, sau chín quả sẽ chuyển sang màu vàng hồng giống như quả vải, và hạt có màu đen. Để bảo quản và sử dụng trong suốt năm, quả mắc khén được phơi khô cả phần thân và hạt.

Hạt mắc khén có mùi giống như cam nhưng nhẹ nhàng hơn, dễ chịu hơn. Khi bạn ăn thì ban đầu có thể bạn sẽ không cảm nhận được hương vị nào đặc biệt nhưng sau một thời gian ngắn thì bạn sẽ bắt đầu cảm nhận được một cảm giác tê tê đầu lưỡi cùng với mùi thơm đặc trưng của nó.

Sơ chế hạt mắc khén thông thường được thực hiện thông qua hai phương pháp phổ biến: phơi khô và rang.

Phơi khô là phương pháp đơn giản: chỉ cần để hạt mắc khén ở nơi mát mẻ hoặc treo lên gác bếp cho đến khi khô. Sau đó, chúng có thể được lưu trữ và sử dụng trong thời gian dài.
Phương pháp rang hạt mắc khén cần một chút kỹ thuật hơn: với việc chọn lượng hạt phù hợp, rang chúng trên lửa nóng và đợi khoảng 30 – 45 phút trước khi giã nhỏ hoặc xay thành bột.

Tác dụng của hạt mắc khén đối với sức khỏe

Mắc khén (còn được biết đến với tên gọi là hạt sẻn) là một loại dược liệu tự nhiên được biết đến với tác dụng kháng viêm và giảm đau. Thuốc này thường được sử dụng để điều trị các vấn đề như đau nhức xương khớp, phong thấp, ăn không tiêu, và đau bụng do lạnh. Cách sử dụng phổ biến bao gồm việc sắc uống hoặc ngâm trong rượu.

Tác dụng theo y học hiện đại:

Nghiên cứu về tác dụng lợi mật của cao quả mắc khén trên chuột cống cho thấy:

Cao quả cây mắc khén, với mức liều 1,8 mg/kg chuột cống, uống trước 3 ngày đã kích thích bài tiết mật của gan, đạt được 277,98% so với nhóm chứng. Mức tăng này có ý nghĩa thống kê (p<0,05).
Cường độ bài tiết mật của cao quả này không mạnh bằng cao actiso nhưng thời gian tác động dài hơn rõ ràng.
Tác dụng của cao quả làm thay đổi lượng bilirubin toàn phần và trực tiếp theo xu hướng tăng tại giờ thứ 3, nhưng không làm thay đổi tỷ trọng dịch mật.

Tác dụng theo y học cổ truyền:

Ngoài việc dùng làm gia vị, từ lâu mắc khén đã được biết đến với các tác dụng như sau:

Quả có vị đắng, cay, mùi thơm, tính ấm, có tác dụng làm se, kích thích, lợi tiêu hóa.
Vỏ rễ màu đỏ nâu có vị đắng, tính ấm, có khả năng trị giun, trục giun, điều kinh, lọc máu ở thận.
Vỏ thân thơm, có tính bổ, giúp hạ nhiệt, chữa tiêu chảy, sốt rét, thấp khớp, mất trương lực dạ dày.
Quả hạt được dùng để trị đầy hơi, tiêu chảy, và thấp khớp.
Tinh dầu hạt cũng có tác dụng chữa thổ tả.

Giá hạt mắc khén hiện nay

Mắc khén rừng Mường Thanh từ trước đến nay luôn được xem là loại mắc khén thượng hạng nhất bởi người dân sẽ đi vào trong những khu rừng già để lấy hạt về, thu được những hạt mắc khén rừng lâu năm nên chúng sẽ có mùi thơm rất đặc trưng, vị ngon.

Hiện nay, trên thị trường giá hạt mắc khén Mường Thanh nằm ở mức đắt nhất từ 300.000-400.000/kg, giá bán sẽ còn tùy thuộc vào chắc lượng của hạt mắc khén. Tuy nhiên vào những thời điểm cháy hàng, giá mắc khén có thể lên đến 500.000/kg.

Địa chỉ mua hạt mắc khén đúng chuẩn, chất lượng

Tại thị trường Việt Nam thì Lam Sơn Food là đơn vị uy tín chuyên cung cấp và phân phối hạt mắc khén chuẩn vị 100% từ vùng Tây Bắc với mức giá hấp dẫn mà bạn có thể tham khảo. Hiện nay, cửa hàng đang áp dụng mức giá ưu đãi chỉ 250,000-300.000 đồng mỗi kilogram.

Hạt mắc khén tại Lam Sơn Food luôn đảm bảo chất lượng cao, được chúng tôi mua trực tiếp từ nguồn cung ứng đáng tin cậy và được lựa chọn kỹ lưỡng. Đặc biệt, sản phẩm được đóng gói cẩn thận trong túi zip và túi hút chân không, giúp tiện lợi cho quá trình bảo quản và vận chuyển.

Ngoài ra, cửa hàng còn cung cấp một loạt các sản phẩm đặc sản Tây Bắc khác như thịt sấy, hạt dổi, lạp xưởng, rượu cần, mật ong,…

Khi có nhu cầu mua hạt mắc khén chuẩn, khách hàng có thể đến mua trực tiếp tại địa chỉ hoặc liên hệ qua hotline để được tư vấn miễn phí.

Địa chỉ Hà Nội: Ngõ 466 đường Hoàng Hoa Thám, Quận Tây Hồ, Hà Nội
Hotline: 0862.23.8383
Website: https://LamSonFood.com

Cửa hàng có nhận ship COD toàn quốc, nhận hàng kiểm tra và thanh toán tại nhà.

Cách sử dụng hạt mắc khén

Cách rang xay hạt mắc khén

Ngày nay, hạt mắc khén đã phổ biến trên thị trường và được đóng gói cẩn thận, người dùng có thể sử dụng trực tiếp mà không cần qua bất kỳ công đoạn nào.

Tuy nhiên, nếu bạn muốn sử dụng mắc khén thô, còn nguyên hạt thì bạn cần thực hiện các bước sơ chế sau:

Bước 1: Đầu tiên, bạn cần làm nóng chảo và rang mắc khén cần sử dụng, đảo đều để mắc khén không bị cháy. Do mắc khén chứa nhiều tinh dầu, sau khi rang xong, bạn cần để mắc khén nguội từ 30 đến 40 phút trước khi giã, nghiền hoặc xay thành bột. Điều này giúp tránh tình trạng bột mắc khén bị vón cục do tinh dầu.
Bước 2: Sau khoảng 2 đến 3 phút rang, khi thấy mắc khén trong chảo bốc khói và phát ra mùi thơm dịu nhẹ đặc trưng, là lúc mắc khén đã đạt đến độ chín. Bạn nên tắt bếp và đổ mắc khén ra một khay để nguội.
Bước 3: Đợi khoảng 30 đến 40 phút để mắc khén nguội hoàn toàn trước khi giã hoặc xay. Do mắc khén chứa nhiều tinh dầu, nếu xay ngay khi còn nóng có thể làm bột mắc khén bị dính và khó mịn.

Chú ý: Sau khi rang và xay nhuyễn, mắc khén chỉ cần bảo quản ở nơi thoáng mát, không cần phải để trong tủ lạnh vì có thể làm mất mùi thơm của hạt.

Kết hợp với các món ăn khác

Ướp cá nướng

Chế biến món cá nướng với mắc khén là một đặc sản của ẩm thực Tây Bắc, đặc biệt là với các loại cá sông và cá suối mang lại hương vị ngon và thơm lừng. Thay vì sử dụng cá sông và cá suối, bạn cũng có thể lựa chọn cá rô phi hoặc cá chép để nướng.

Bắt đầu bằng việc làm sạch cá tươi, sau đó dùng dao khua hai bên thân cá. Tiếp theo, nhồi hỗn hợp các loại rau thơm như sả, ớt được rửa sạch và thái nhỏ vào bụng cá. Trộn thêm một ít bột canh và mắc khén để tăng thêm hương vị. Rắc hạt mắc khén lên các đường khía trên thân cá.

Đặt cá lên kẹp nướng trên than củi, nướng cho đến khi cá chuyển sang màu vàng ở cả hai mặt và bắt đầu phát ra mùi thơm. Khi đó, cá đã chín. Cá nướng sẽ có màu vàng và vỏ bên ngoài sẽ khô, thịt cá mềm mịn, cùng với rau thơm và gia vị bên trong đã chín đều.

Ướp thịt ba chỉ nướng

Món thịt ba chỉ nướng được tạo nên từ sự kết hợp của nhiều gia vị đặc trưng như hạt mắc khén, hành khô băm nhỏ, ớt, mì chính, bột canh, hạt nêm, nước mắm, lá móc mật, mùi tàu, mùi ta, húng bạc hà và một quả chanh.

Sau khi chuẩn bị đầy đủ nguyên liệu, hạt mắc khén được rang để tạo ra hương thơm, sau đó giã nhuyễn thành bột. Thịt ba chỉ lợn được thái thành các miếng vừa ăn, sau đó được ướp với một phần của bột mắc khén, hạt dổi, nước mắm, bột canh, mì chính, hành khô, sả, và ớt băm nhỏ. Thịt được trộn đều với các gia vị và ướp trong khoảng 30 – 40 phút để thấm đều gia vị.

Tiếp theo, thịt được xiên vào xiên tre, mỗi miếng thịt được kết hợp với một lá móc mật. Thịt được nướng trên bếp than hoa, nướng đến khi thịt chín vàng đều trên 3 mặt, trừ phần bì ra để đảm bảo bì không bị dai.

Làm muối chấm hoa quả

Mắc khén cũng có thể được sử dụng để làm muối chấm, tạo ra một loại nước chấm độc đáo không kém phần hấp dẫn. Để làm nước chấm này, bạn sẽ rang hạt mắc khén kèm với muối. Khi hạt muối và mắc khén trở nên giòn và chín, tắt bếp và đợi cho chúng nguội. Cuối cùng, trộn mì chính vào hỗn hợp muối và mắc khén và giã nhỏ.

Muối mắc khén thường được dùng để chấm cùng với các loại quả chua, chát như quả sung, xoài xanh, quả cóc, nhót xanh hoặc khế.

Làm chẩm chéo

Để làm chẩm chéo thơm ngon, bạn cần chuẩn bị những nguyên liệu sau: muối, ớt khô (loại bỏ hạt và nướng giòn), hạt mắc khén, tỏi, bột ngọt, sả và các loại rau thơm như rau húng, rau mùi.

Đầu tiên, bạn nướng tỏi và ớt khô cho thơm, sau đó cho vào cối cùng với hạt mắc khén, bột canh, bột ngọt và giã nhuyễn mịn cho đều tay. Lưu ý, khi giã mắc khén, chỉ nên thêm một thìa nhỏ, số mắc khén còn lại sẽ được trộn vào bát chẩm chéo sau khi hoàn thành.

Chẩm chéo khô thường được sử dụng để chấm các loại thịt luộc, măng luộc, rau củ quả luộc cũng như xôi và cá nướng.

Trên đây là những thông tin chi tiết về mắc khén – một loại gia vị đặc biệt tạo nên hương vị đặc trưng cho ẩm thực đặc sản của vùng Tây Bắc. Nếu bạn là người thích đặc sản của các vùng núi cao thì đừng bỏ lỡ cơ hội thưởng thức những món ngon được chế biến từ gia vị này!

PGS.TS. Ngô Quý Châu, TS. Chu Thị Hạnh, TS. Nguyễn Thanh Hồi